Spis treści
Co to są nowalijki?
Nowalijki to wszystkie młode warzywa, które dostępne są jako pierwsze w danym sezonie. Nazwa wzięła się od nowości i świeżości. Nowalijki można podzielić na warzywa:
- szklarniowe,
- uprawiane w gruncie.
Rośliny ze szklarni można zajadać już od marca do czerwca, a gruntowe dostępne są najczęściej od maja. Należy zauważyć, że w dyskontach spożywczych warzywa i owoce dostępne są cały rok, ale sprowadza się je z różnych zakątków świata. Warto poczekać do wiosny i sięgać po nowalijki, które uprawiane są lokalnie. Dla wielu osób ma to znaczenie z racji ograniczania śladu węglowego i wspierania zrównoważonego rolnictwa.
Jakie warzywa wchodzą w skład nowalijek?
Wiele osób zastanawia się, jakie warzywa wchodzą w skład nowalijek. Warto też zapoznać się z kalendarzem sezonowości, który w szybki sposób wskaże, które produkty będą w danym czasie najlepsze. Na wiosnę pojawiają się:
- młode rzodkiewki
- młode marchewki
- młoda pietruszka
- młode ogórki
- szczypiorek
- cebula dymka
- rzeżucha
- młode pomidory
- młody szpinak
- natka pietruszki
- młoda papryka
- sałata masłowa
- szparagi
- biała rzodkiew
Kliknij w przycisk, aby zobaczyć zdjęcia nowalijek
Jakie nowalijki wybrać i czy młode warzywa są zdrowe?
Kupując nowalijki, warto zwracać uwagę na ich wygląd. Nie powinny mieć żółtych liści, które wskazują na użycie silnych nawozów.
Psychodietetyczka Marta Adamiuk podkreśla:
- Można być podejrzliwym co do warzyw, które wyglądają zbyt idealnie - równy kształt i kolor prawie na pewno wskazują na użycie dużej ilości nawozu. Podobnie liście z żółtymi plamami. Kluczem jest też ilość. Niech wczesny pomidor czy ogórek będzie dodatkiem do naszej kanapki, a nie głównym składnikiem sałatki. Na to przyjdzie czas już niedługo.
Warto sięgać po warzywa, które są uprawiane w małych, rodzinnych gospodarstwach. Właśnie tam rzadko używa się agresywnych środków ochrony roślin. Z tego powodu wiele osób zastanawia się, czy powinno się sięgać po nowalijki, będąc np. w ciąży i czy podawać je dzieciom.
Gotuj smacznie i zdrowo!
- Kobiety w ciąży, dzieci, osoby starsze i cierpiące na schorzenia układu pokarmowego to grupy, którym zaleca się szczególną ostrożność w odżywianiu się. Nie tylko w odniesieniu do nowalijek. Są one narażone na dużo cięższe konsekwencje zatruć, które mogą wystąpić po zjedzeniu większych ilości mocno nawożonych warzyw - zaznacza Marta Adamiuk.
Ekspertka dodaje, że pierwszym wyborem powinny być uprawy ekologiczne lub własne. Jako przykład przytacza kiełki. Nowalijki według Marty Adamiuk to miła odmiana po długim okresie korzystania z mrożonek, warzyw korzeniowych czy kiszonek.
- Urozmaicenie diety jest wskazane, żeby nie tylko nie popaść w monotonię, ale również, żeby dostarczać witamin i minerałów z jak najbardziej zróżnicowanych źródeł. Większość nowalijek nie jest dużo uboższa w nie od warzyw sezonowych (z wyjątkami takimi jak witamina C, która potrzebuje dużo naturalnego słońca, żeby mogła się wytworzyć). Ważne jednak, aby nowalijki nie stanowiły podstawy diety w tym okresie przejściowym, a raczej dodatek do niej.
Nowalijki - właściwości odżywcze
Warto zapamiętać, że:
- warzywa zielone takie, jak szpinak, szczaw i sałata, są bogate w kwas foliowy i witaminę K, która wzmacnia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i tworzenia się czerwonych krwinek;
- czerwone warzywa takie, jak pomidory i papryka, to źródło witaminy C i likopenu. Istotnie wspierają odporność organizmu i chronią przed rozwojem nowotworów;
- wśród warzyw fioletowych takich, jak bakłażan, można odnaleźć antocyjany i karotenoidy, które mają działanie przeciwzapalne;
- warto też uwzględniać w diecie żółte warzywa, które dzięki beta-karotenowi i witaminie C wzmacniają układ odpornościowy i chronią przed chorobami serca.
Przepisy. Co zrobić z nowalijek?
Na wiosnę sięga się najczęściej po proste dania, które eksponują smak świeżych warzyw. W marcu warto robić twarożek do kanapek z dodatkiem pokrojonych plastrów rzodkiewki i posiekanego szczypiorku. Wyśmienita będzie też sałatka z nowalijek i wiosenna zupa z nowalijek (szczególnie sałacianka). Warto pamiętać, że dania z nowalijek są źródłem witamin, składników mineralnych i błonnika, którego szczególnie potrzeba dla zdrowia i urody po długiej zimie.
![Zapiekanka z młodych ziemniaków](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/68/61/62343f1370a52_p.jpg?1647591187)
Przepis na zapiekankę z młodych ziemniaków
Składniki:
- 1 kg młodych ziemniaków
- 1 opakowanie szpinaku
- 200 g pieczarek
- 250 ml śmietany 12%
- 2 jajka
- świeży koperek
- natka pietruszki
- sól,
- pieprz
Przygotowanie:
- Pieczarki umyć, oczyścić i pokroić w ćwiartki.
- Ziemniaki obrać, przełożyć do garnka z wodą i gotować około 15 minut.
- Następnie ułożyć je w naczyniu żaroodpornym.
- Dodać pieczarki i liście szpinaku.
- Składniki zalać śmietaną wymieszaną z jajkami.
- Doprawić przyprawami i świeżymi ziołami.
Przepis na sałatkę z młodej kalarepy
Składniki:
- 2 jajka
- 1 kalarepka młoda
- 1 cebula czerwona
- śmietana
- szczypiorek
- natka pietruszki
- świeży koperek
- 1 ząbek czosnku
- pieprz,
- sól
Przygotowanie:
- Kalarepę obrać i pokroić w plastry.
- Jajka ugotować na twardo i pokroić w ćwiartki.
- Szczypiorek posiekać.
- Cebulę pokroić w piórka.
- Składniki wymieszać, doprawić do smaku solą i pieprzem.
- Polać śmietaną wymieszaną z czosnkiem przeciśniętym przez praskę, posypać pietruszką i koperkiem.
![Spaghetti z młodej cukinii](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/ab/a4/6234426d24983_p.jpg?1647592045)
Spaghetti z młodej cukinii
Składniki:
- makaron spaghetti
- 2 małe cukinie
- kilka suszonych pomidorów z oleju
- 3 ząbki czosnku
- 1 mała cebula
- świeża bazylia
- świeża pietruszka
- 50 g sera żółtego
- oliwa
- sól, pieprz
Przygotowanie:
- Makaron ugotować według przepisu na opakowaniu.
- Cukinie pokroić w cienkie plasterki.
- Cebulę i czosnek drobno posiekać, zeszklić na oliwie.
- Dodać pokrojone suszone pomidory, delikatnie podsmażyć.
- Dodać cukinie, doprawić solą i pieprzem.
- Wszystko dusić kilka minut.
- Makaron przełożyć na patelnię, dokładnie wymieszać.
- Posypać świeżymi ziołami i startym żółtym serem.
Może pora na nową patelnię?
Źródło:
- „Wiem, że dobrze jem. Talerz Zdrowego Żywienia w praktyce” – darmowy e-book opublikowany przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
- Dania z młodych warzyw - przepisy z AKPA
Kliknij w obrazek, aby zobaczyć przykładowe nowalijki
Zobacz inne tematy kulinarne ze Strony Kuchni:
![emisja bez ograniczeń wiekowych](https://s-nsk.ppstatic.pl/assets/nsk/v1.213.9/images/video_restrictions/0.webp)
Pasta jajeczna z awokado
Dołącz do nas na Facebooku!
Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!
Kontakt z redakcją
Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?